ÖNE ÇIKANLAR
Home » Enerji » Dünya petrol üretimi ve petrol tüketimi

Dünya petrol üretimi ve petrol tüketimi

Dünya petrol üretimi

Dünya petrol üretiminin seyri
Yıllar itibarıyla küresel petrol üretimi seyri (BP, 2014)

Üstteki grafikte 1971-2013 yılları arasında bölgelere göre küresel petrol üretim miktarının seyri görülmektedir. Şekilde de görüleceği üzere Ortadoğu dışındaki bölgelerin petrol üretimi genel anlamda yatay bir seyir izlemişken, Ortadoğu’nun üretimi 1979 enerji krizine bağlı olarak düşüş göstermiştir (Philip K. Verleger, 1979). Enerji krizinin etkisinde olan yıllar dışında Ortadoğu’nun petrol üretiminde birinciliğini koruduğu göze çarpmaktadır. Petrol üretiminde Ortadoğu’yu Avrupa ve Kuzey Amerika’nın takip ettiği görülmektedir. Dünya ham petrol üretiminde, 13 üyesi bulunan OPEC’in payı %42 ile azımsanamayacak ölçüdedir (BP, 2014).

En çok petrol üreten ülkeler
Petrol üretimi ülkelere göre sıralama (IEA, 2015)

IEA’nın Ocak 2015’te yayımladığı Petrol Piyasası Raporu’na göre 2014’te petrol üretiminde başı çeken ilk üç ülke ABD, Rusya ve Suudi Arabistan’dır. Bu ülkeleri Çin, Kanada, Irak, İran, Meksika, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Kuveyt izlemektedir. Burada özellikle dikkat çeken husus ABD’de kaya gazı petrolü veya şeyl petrolü olarak bilinen konvansiyonel olmayan ham petrol türünde üretimin artması nedeniyle ABD’nin birinciliği ele almasıdır (IEA, 2015).

Kaynaklara göre petrol üretimi
Kaynaklara göre petrol üretimi – milyon varil/gün (IEA, 2014)

Soldaki tabloda petrol üretiminin kaynaklar bazında dağılımı ile 1990 ve 2013 yıllarındaki durumunun karşılaştırması yer almaktadır. Tabloya göre 1990 yılında petrol üretiminin neredeyse tamamı (%99’u) konvansiyonel kaynaklardan elde edilirken %1’i konvansiyonel olmayan kaynaklardan elde edilmiştir. 2013 yılında ise konvansiyonel olmayan kaynaklardan elde edilen petrolün payı büyük bir gelişme göstererek %7’ye çıkmıştır.

Dünya petrol tüketimi

Küresel petrol tüketimi 1990 yılında 66,2 milyon varil/gün iken, 2013 yılında 90,1 milyon varil/gün olmuştur. Petrol tüketiminin 2020 yılına kadar her yıl ortalama %0,9 artacağı öngörülmektedir. Petrole olan talep 21. yüzyılın ilk 10 yılında yıllık ortalama %1,4 artmıştır, 2011 yılından itibaren ise bu artışın hızı yavaşlamıştır ve yıllık ortalama %1 civarında bir artış gerçekleşmektedir. Bunun sebebi zayıf küresel ekonomik büyüme, artan enerji verimliliği ve 2014 yılı Haziran ayına kadar yüksek seyreden ham petrol fiyatlarıdır. Son yıllarda özellikle OECD dışı ülkelerde talep artışı yaşanırken, Çin ve Hindistan bu anlamda dikkat çeken ülkeler arasındadır.

Dünya günlük petrol tüketimi
Küresel petrol tüketimi – milyon varil/gün (IEA,2014)

Soldaki tabloda küresel petrol tüketiminin 1990 ve 2013 yılı karşılaştırması yer almaktadır. Tabloda görüldüğü üzere OECD ülkelerinin küresel petrol tüketimindeki payı %6,7 artarken, OECD dışı ülkelerin tüketiminin %30,6 arttığı görülmektedir. OECD dışı ülkelerin tüketimindeki artışın yadsınamaz bir kısmının genelde Asya’dan, özelde ise Çin ve Hindistan’dan kaynaklandığı söylenebilir. Ülke bazında bakıldığında ise 2013 yılı itibarıyla en fazla petrol tüketen ilk 5 ülke sırasıyla ABD, Çin, Japonya, Hindistan ve Rusya’dır (BP, 2014).

Petrol tüketimindeki değişikliklerin arkasındaki en önemli nedenler 2014 yılı ortasına kadar yüksek seyreden fiyatlar, hükümet politikaları, teknolojik gelişmeler ve çevresel faktörler ile petrol kullanımının parasal maliyetleridir. GOÜ’lerin talep artışının OECD ülkelerinin talebini geçmesinin ardındaki itici güç OECD ülkelerindeki taşımacılık, sanayi ve inşaat sektörlerinin enerji verimliliği odaklı bakış açısı geliştirmeleridir (IEA, 2014).

 

Sektörlere göre petrol tüketiminin dağılımı – milyon varil/gün (IEA, 2014)

1990 2013
Elektrik Üretimi 7,0 5,8
Ulaşım 30,5 48,7
Petrokimya 6,3 11,1
Diğer Sanayi 5,5 5,0
Konut 7,0 7,8
Diğer* 9,8 11,7
Toplam 66,1 90,1
*Tarım ve diğer enerji dışı kullanımları içerir.

IEA’nın raporuna göre petrol tüketiminin en çok kullanıldığı alan ulaşım sektörüdür. Ulaşım kaynaklı petrol talebinin ¾’ünden fazlası karayolu taşımacılığından gelmektedir. Havayolu taşımacılığı ulaşımda en hızlı gelişen alan olsa da uzun vadede karayolu taşımacılığın 2040 yılında kadar ağırlığının değişmesi öngörülmemektedir. Karayolu taşımacılığında petrol bazlı yakıtlar toplam enerji kullanımının %95’ini oluşturmaktadır (IEA, 2013). Rapora göre taşımacılık sektöründeki petrol talebinin artışı çoğunlukla gelişmekte olan ekonomilerden kaynaklanmaktadır. OECD ülkelerinde ise ulaşım sektöründen kaynaklanan petrol talebi diğerlerine nazaran düşmektedir (IEA, 2014).

Sanayi sektörü ulaşımdan sonra petrol tüketiminde önemli bir yer tutan ikinci sektördür. Hem enerji için hem de enerji dışı kullanım alanları için küresel petrol tüketiminin yaklaşık 1/5’i sanayi sektöründen kaynaklanmaktadır. Sanayide kullanılan petrolün büyük çoğunluğu petrokimya sanayinde hammadde olarak enerji dışı amaçlarla kullanılır (IEA, 2014).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

OPEC ve OPEC dışı petrol rezervleri

Dünya petrol rezervleri

Dünya petrol rezervleri, yaklaşık 1,7 trilyon varil(kanıtlanmış) civarında olup bu miktar 54 yıllık tüketimi karşılamaktadır. …

Yenilenemez Enerji Kaynakları

Yenilenemez enerji kaynakları belli bir rezerve ve ömre sahip olan enerji kaynaklarıdır. Kömür, petrol, doğal …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir