ÖNE ÇIKANLAR
Home » Enerji » Kömür

Kömür

Kömür, milyarlarca yıl boyunca toprak altında kalan bitkisel artıkların kısmi ayrışması sonucunda oluşup kimyasal değişime uğrayan katı bir yakıttır. Kömür nedir? Kömür insanlık tarihi boyunca çok önemli bir enerji ham maddesi olagelmiştir. 2013 yılı itibarıyla dünya enerji tüketiminin %29’u kömüre aittir.

Kömürü diğer fosil yakıtlardan ayıran dünyada yaygın olarak birçok ülkede bulunması ve arzında sorun yaşanmamasıdır. Fosil yakıtlardan olması itibarıyla kömür, yenilenemez enerji kaynağıdır. Ayrıca kömür, kullanım, depolanma ve nakliye bakımından en güvenli fosil yakıtlardan birisidir. Bunlara ek olarak, rekabetçi fiyatlarla ve güvenilir elektrik enerjisi üretimi başta olmak üzere sanayide yaygın kullanımının devam etmesi kömürü ülkeler için önemli ve vazgeçilmez bir enerji kaynağı kılmaktadır. Gelecekte de kömür dünya enerji ihtiyacının karşılanmasında büyük öneme sahip olacaktır (Devlet Planlama Teşkilatı, 2009).

Enerji nedir?  Yenilenemez enerji kaynakları  Enerji tüketimi

Dünyada Kömür Rezervleri

Dünya kömür rezervleri (kanıtlanmış) 2013 yılı itibarıyla yaklaşık 892 milyar ton büyüklüğündedir. Rezervlerin petrol ve doğal gaza nazaran bölgelere göre daha homojen dağıldığını söylemek mümkündür. Bu rezervlerin yaklaşık 403 milyar tonu antrasit ve bitümlü kömür, 489 milyar tonu ise alt bitümlü kömür ve linyittir.

En çok kömür rezervine sahip ülkeler (BP, 2014)

En çok kömür rezervine sahip ülkeler

2013 yılı itibarıyla dünya toplam kömür rezervlerinin yaklaşık 237 milyar tonu yani %26,6’sı ABD’de bulunmaktadır. Rusya %17,6’lık payla 2. sırada, Çin ise %12,8 pay ile rezervler açısından 3. sırada yer almaktadır. Türkiye ise 11. sırada bulunmaktadır.

Dünyada Kömür Üretimi

Dünya kömür üretiminin son 30 yıldaki seyrine bakıldığında, üretimin genelde artmakta olduğunu ve özellikle son 10 yılda hızla arttığını söylemek mümkündür (BP, 2014). 2013 yılında dünyada 7.8 milyar ton kömür üretilmiştir (IEA, 2014).

2013 yılı en çok kömür üreten ülkelerin payı (IEA, 2014)

En çok kömür üreten ülkeler

2013 yılında kömür üretiminin en fazla olduğu ilk üç ülke yaklaşık %46’lık payla Çin, onu takiben %11,6’lık payla ABD ve %7,8 ile Hindistan’dır. Üretimde ilk 10 sırada yer alan ülkelerin üretimi dünya çapında gerçekleştirilen üretimin %90,5’ine karşılık gelmektedir.

Çin ve Hindistan başta olmak üzere Asya ülkelerinin yüksek büyüme eğilimleri ve ekonomik gelişme nedenleriyle artan enerji ihtiyacı, ülkelerinde bol rezervlerin olmasından ve doğal gaz ile petrole göre kömürün daha ekonomik olmasından dolayı büyük oranda kömürden karşılanmakta olup, kömür üretim miktarlarında büyük oranda artışlar gerçekleşmiştir (Küçükönder, 2014).

Dünyada Kömür Tüketimi

Dünya kömür tüketiminin 1970’li yıllardan itibaren gelişimine bakıldığında, bazı yıllarda tüketimde azalma görülmesine rağmen genelde tüketimin artış eğiliminde olduğu ve son 30 yılda yaklaşık iki kat arttığı gözlenmiştir (BP, 2014). Kömür tüketiminin yaklaşık %80,3’ü taş kömürü ve %19,7’si linyit şeklindedir.

2013 yılı en çok kömür tüketen ülkeler (BP, 2014)

En çok kömür tüketen ülkeler

Ülke bazında kömür tüketiminin sıralamasına bakıldığında Çin 2013 yılında 1,9 milyar tep tüketimle (yaklaşık %50’lik payla) dünyanın en çok kömür tüketen ülkesi olmuştur. Çin’i %11,9 payla ABD, %8,5 payla Hindistan ve %3,4 payla Japonya takip etmektedir. Üstteki şekilde 10 ülkenin tüketimi küresel tüketimin yaklaşık %86’sını oluşturmaktadır. Şekilde de görüleceği üzere sanayileşme sürecini tamamlamış gelişmiş ülkeler ile dünya üretiminde ciddi katkıları olan gelişmekte olan ülkelerin kömür tüketiminde başı çektiğini söylemek mümkündür. Kömür nedir daha net anlayabilmek için kömürün kullanım alanlarını incelemek gerekiyor.

Kullanım alanlarına göre kömür tüketimi (IEA, 2014)

Kömürün kullanım alanları

Üstte yer alan şekilde görüleceği üzere kömürün en fazla kullanım alanı bulduğu yer %80 ile sanayi sektörüdür. Sanayide en önemli kullanım alanları elektrik, demir, çelik, çimento üretimidir. Ayrıca alüminyum, rafineri, kimya ve ilaç endüstrileri de diğer önemli kullanım alanları arasındadır (Aydın, 2014). IEA’nın raporuna göre küresel kömür talebinin %60’ını oluşturan elektrik sektörü önümüzdeki dönemde kömür tüketiminin en fazla olacağı sektör olarak kalacaktır (IEA, 2014).

Yararlanılan Kaynaklar

  • Aydın, L. (2010). Türkiye’nin Enerji Açığı Sorunu ve Çözüm Önerileri. Stratejik Düşünce Enstitüsü, SDE Analiz. http://www.sde.org.tr/userfiles/file/Enerji%20Acigi%20Sorunu%20Analiz.pdf
  • British Petroleum (BP). (2014). Statistical Review of World Energy 2014
  • Devlet Planlama Teşkilatı (DPT). (2009). Dokuzuncu Kalkınma Planı 2007-2011: Madencilik Özel İhtisas Komisyonu, Enerji Hammaddeleri (Linyit, Taşkömürü, Jeotermal) Çalışma Grubu
  • International Energy Agency (IEA). (2014). World Energy Outlook 2014
  • Küçükönder, T. Y. (2014). Enerjide Dışa Bağımlılığın Azaltılması ve Ekonomiye Katkısının Artırılması Kapsamında Linyit Rezervlerinin Değerlendirilmesi. Kalkınma Bakanlığı Uzmanlık Tezi

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Nükleer enerji kapasitesi ve elektrik üretimindeki payı

Nükleer Enerji

Nükleer enerji son 50 yılda küresel enerji konjonktüründe yükselişe geçen yenilenemez enerji kaynağıdır. Nükleer enerji, …

Yenilenemez Enerji Kaynakları

Yenilenemez enerji kaynakları belli bir rezerve ve ömre sahip olan enerji kaynaklarıdır. Kömür, petrol, doğal …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir