ÖNE ÇIKANLAR
Home » Yaşam » Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlar

Son yıllarda dünyadaki doğal dengeleri alt-üst eden birçok olayın arkasında insanoğlu vardır. Bunlar arasında en önemlileri çevre kirliliği, küresel ısınma, nesli tükenen canlılar ve yok edilen ormanlardır. Nesli tükenen hayvanların yanı sıra nesli tükenmekte olan hayvanlar da vardır. İnsanlar kendilerine daha iyi bir yaşam sağlamak için kendi gezegenine zarar vermektedir. Daha açık bir ifadeyle kendi gezegenini yok etmektedir. Bu yazıda, neredeyse yok olmak üzere olan hayvanlardan sadece birkaçını göreceğiz. Unutulmamalıdır ki yok edilen her canlı ona bağımlı yaşayan diğer canlıların da yok olmasına neden olmaktadır. Her ne kadar son yıllarda nesli tükenme tehlikesi altında olan türler korunma altına alındıysa da, kesin çözüm bu değildir. Kesin çözüm hayvanlara vahşi doğada yaşama olanağı vermektir. Bunun içinde insanların hayvanlara müdahale etmemeleri, yaşamlarına etki edecek hareketlerden kaçınmaları gerekmektedir.

Bu yazımızda nesli tükenmekte olan hayvanlar hakkında bilgi vermeye çalışacağız.

İberya Vaşağı

Nesli Tükenmekte Olan Hayvanlarİspanya ve Portekiz’i kapsayan İberya yarımadasında yaşayan İberya Vaşaklarının sayılarının 84 ile 143 arasında olduğu sanılıyor. Sayılarındaki düşüşün en önemli nedeni, temel avları olan Ada Tavşan’larının sayısında görülen düşüştür. 1950’lerde tavşan nüfusunu kontrol etmek için kullanılan Myxoma virüsü nedeniyle tavşan nüfusunda büyük bir düşüş olmuş ve bu düşüş doğal olarak Vaşakların temel besin kaynaklarını elinden almış ve sayılarının düşüşüne neden olmuştur. Vaşakların sayısının düşüşüne neden olan diğer nedenler: tavşanlar için kurulan faklar, hastalıklar, avlanma ve yaşam alanlarının yok edilmesidir.

Tazmanya Canavarı

Avustralya’nın Tazmanya adasında yaşayan Tazmanya Canavar’ları nesli tükenmekte olan bir diğer türdür. Ufak bir köpek ebatlarında olup yapılı ve kaslıdırlar. Şu anda Dünya üzerinde bulunan en büyük etobur keselidir. IUCN’nin elde ettiği verilere göre son 10 yıl içinde türün %60’ı bulaşıcı kanser yüzünden öldü. Hastalığın bu kadar kolay yayılmasının temel sebebi, aynı avı paylaşmalarından kaynaklanmaktadır. Bulaştıktan sonra ağız çevresinde yayılan tümör, beslenmelerini engelleyerek açlıktan ölmelerine neden olmaktadır. Avustralya hükümeti tarafından koruma altına alınmışlardır.

Balıkçı Kedi

Son on yılda sayısında büyük düşüş olan Balıkçı Kediler, Güneydoğu Asya’da yaşarlar. Normal bir kediden belirgin bir şekilde büyük olup iyi bir yüzücüdürler. Bataklık, akmaz göl, sazlık gibi sulak arazilerde yaşarlar. Güney Asya’daki sulak arazilerin %45’i tehdit altındadır, bu bölgeler türün yaşadığı bölgeleri kapsamaktadır. Bunun dışında yapılaşma, tarım, çevre kirliliği, avlanma, ormanların yok edilmesi ve balıkların avlanması gibi etkenler balıkçı kedilerin sayısında düşüşe neden olmaktadır.

Siyah Ayaklı Dağ Gelinciği

Kuzey Amerika’da yaşayan Gelincik türünün neslinin tükenmesi son anda önlenmiştir. 1986’da gelinciklerden geriye yalnızca 18 tane kalmış ve artık vahşi yaşamda soyu tükenmiş olarak kabul edilmişti. ABD tarafından yapılan üreme çalışmaları sonucunda sayılarının arttırılmış ve vahşi yaşama dönmeleri sağlanmıştır. Etçil olan gelinciklerin yaşamı, temel besinleri olan çayır köstebeklerine bağlıdır. 20. yüzyıl boyunca çayır köstebeklerinin yok edilmesi ve çeşitli hastalıklar, nüfuslarındaki düşüşün temel nedenidir.

Filler

En iri canlı türlerinden olan Fillerin, Asya fili ve Afrika fili olmak üzere her iki türü de tehlikededir. Sayılarında görülen yüzde 50’lik düşüş, fillerin, nesli tükenmekte olan hayvanlar listesine alınmasına neden olmuştur. Bu düşüşün temel nedenleri olarak: fildişi ve eti için yapılan yasadışı avlanma, Asya’da palmiye dikimi ve benzeri faaliyetlerle yaşam alanlarının yok edilmesi gösterilebilir.

Rameshwaram Paraşüt Örümceği (Tarantula)

Yalnızca Hindistan’ın Rameshwaram adasında bulunan bu tarantula türünün sayısının 500’ün altında olduğu tahmin ediliyor. Adını ağı aracılığıyla rüzgarı kullanarak havada hareket etmelerinden, bir başka deyişle süzülmelerinden alırlar. Kurulan çiftlikler ve tarlalarla yaşama alanı neredeyse tamamıyla yok edilen paraşüt örümcekleri genellikle palmiye ve demirhindi gibi ağaçlar olmak üzere ormanlık alanlarda ve saman çatılı evlerde yaşarlar. Ayrıca bölgedeki turistik yapılaşmalar da birçok örümceğin ölümüne sebep olmuştur.

Uzun Burunlu Fil Faresi

Yeni keşfedilen türlerden olan ve Tanzanya’da yaşayan Uzun Burunlu Fil Fareleri tehlike sınırında olan türlerden. Yaşadığı coğrafya itibariyle IUCN tarafından saldırıya açık olarak nitelendirilirler. Yalnızca iki bölgede yaşamaları ve bu bölgelerin kuraklığın sebep olabileceği yangınlara açık olmasının yanı sıra bu bölgelere doğru genişleyen yerleşim, bu tespiti haklı kılıyor.

Vahşi Atlar

Daha önce türü tükenmiş olarak kabul edilen Vahşi Atlar, halen devam etmekte olan sıkı çalışmalar sonucunda hayatta kalmayı başarmışlardır. Çok kritik ölçüde bir tehdit söz konusu olsa da yürütülen projelerle her geçen gün sayıları artmaktadır. Şu anda Moğolistan’da 325 civarında Vahşi At halen hayattadır. Avlanma, evcilleştirme, ordu aktiviteleri, iklim değişikliği, yaşam alanlarının tahrip edilmesi gibi etkenler sayılarının bu dereceye kadar düşmesinde etkili olan nedenlerdir.

Haliç Yunusu

Dünyanın tek tatlı su yunusu olma özelliğini taşıyan Haliç Yunusu, Amazon havzasındaki nehirlerde, Peru’nun güneyinde, Ekvador’un doğusunda ve Kolombiya’nın güneydoğusunda bulunan bir yunus türüdür. Sayıları hakkında henüz kesin bir bilgi yoktur. Bazen balıkçılıkta yem olarak kullanılırlar, ayrıca gözleri ve genital organları afrodizyak yapımında kullanılır. Bunun dışında çevre kirliliği, kasıtsız avlanma, yaşam alanlarındaki bozulma ve barajlar yüzünden gerçekleşen ölümler, bu yunus türünün soyunu tehdit eden unsurlardır.

Uzun Ayaklı Yarasa

Türkiye, Güney Avrupa, Kuzeybatı Afrika ve bazı Orta doğu ülkelerinde bulunan bir yarasa türüdür. Günümüzde İsviçre’de soyu tükenen türün, son on yılda İspanya’da sayısında yüzde 30-50 arasında düşüş görülmüştür. Baraj yapımı ve kirlenmeden ötürü su kalitesinde görülen düşüş, sus birikintilerinde ve kaynaklarında görülen azalma, yarasaların sayılarındaki azalmanın temel nedeni olarak kabul edilmektedir. Ayrıca Kuzey Afrika’da tıp sektöründe kullanmak üzere yarasaların toplatılması da bir diğer etkendir.

Pandalar

Yalnızca Güneybatı Çin’de yaşayan Pandalar, 100 gram doğup 100-150 kilogram ağırlığına ulaşabilen ve yalnızca(%99) Bambu ile beslenen ilginç bir canlı türüdür. Siyah-beyaz postuyla kolayca tanınabilen pandalar, dağların yüksek noktalarında yaşarlar. Bambu ormanlarının yok edilmesi ve çiftçilik türlerinin yaşama şansını tehdit eden önemli sorunlardır. Şu anda yaklaşık 1590 pandanın hayatta olduğu sanılmaktadır. Ayrıca 2006 yılında DNA analizlerine dayalı bir araştırmada yaşayan panda sayısının 2000-3000 arasında olabileceği kanısına varılmıştır. Bir diğer önemli sorunsa pandaların doğum oranlarının düşük olmasıdır.

Kelaynaklar

Ortadoğu’da sadece Şanlıurfa ve Suriye’de görülen ve tüm dünyada nesilleri tehlike altında olan kelaynakların Türkiye’deki sayısı yıllar süren çalışmalar sonunda 100’lere çıktı. Suriye’de ilk kez 2002’de tamamen yabani koşullarda üreyen kelaynakların sayısıysa yok olma sınırındaydı. Doğa Derneği ve Çevre Bakanlığı Doğa Koruma ile Milli Parklar Genel Müdürlüğü ortak çalışmaları sonucunda, 16 Haziran 2010’da, Birecik’teki kelaynak üretme istasyonundan dört erişkin ve iki yavru kelaynak Suriye’deki yabani kelaynak popülasyonunu desteklemek üzere gönderildi. Kelaynakların Ortadoğu’daki iki kolonisi arasındaki ortaklık da; Suriye, Türkiye diplomasisinin kelaynak ortaklığı da ilham verici.

Karakulak

Dünya’da Afrika’dan Hindistan’a kadar yayılan karakulak, Türkiye’de de varlığı tespit edilmiş bir türdür.  Yaşadığı bölgelerde bile yerel halk onu “vaşak” ile karıştırabiliyor. Bern Üniversitesi öğrencisi Batur Avgan, 1996’da Antalya Termesos Milli Parkı‘nda canlı yakalanan bir bireyin yaban hayatına geri salınması için bir kampanya başlatmasının ardından aralıklarla Türkiye’de karakulak üzerine arazi çalışmaları gerçekleştirdi. İlk defa 2002’de bu önemli hayvanı kendi doğal ortamında fotoğraflayan Avgan’ın Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ile birlikte karakulaklar üzerine yürüttüğü araştırma, bu simge türün davranışları konusunda bugün Türkiye’de halen devam eden tek çalışma.

Diğer nesli tükenmekte olan hayvanlar

Ne yazık ki bu yazıda sıralananlardan çok daha fazla nesli tükenmekte olan hayvan bulunmaktadır. Bunlarda foklar, balinalar, goriller ve niceleri örnek verilebilir.

Daha fazla bilgi için:

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir