ÖNE ÇIKANLAR
Home » Vergi » Vergi incelemesi

Vergi incelemesi

Vergi incelemesi, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması ve tespit edilmesine yönelik denetim faaliyetidir. Vergi mükelleflerinin yasal defter ve belgeleri ile diğer harici veriler üzerinden vergi matrahlarını doğru olarak beyan edip etmedikleri, ödenmesi gereken vergiyi doğru olarak hesaplayıp hesaplamadıkları araştırılmaktadır. İnceleme elemanları tarafından yürütülen süreç sonunda herhangi bir olumsuzluk tespit edilirse, vergi dairelerine tarhiyat önerilmektedir. Yani vergi alınması önerilmektedir. Bu öneri vergi dairelerini bağlamaktadır.

Vergi incelemesi nedir?

Vergi incelemesiGirişte bahsettiğimiz üzere inceleme ile beyanların doğruluğu araştırılmaktadır. Anayasamızdan doğan vergi ödevini herkesin doğru biçimde yerine getirmesi gerekmektedir. Ancak vergi kaçırma ve vergiden kaçınma mükelleflerin çok sık başvurduğu yöntemlerdir. İşte vergi incelemesinde herhangi bir vergi kaybı var mı veyahut usulsüzlük var mı araştırılır.

Vergi incelemesine yetkili olanlar

Vergi incelemesi tamamına yakını Vergi Müfettişleri tarafından yürütülmektedir. Vergi müfettişi, Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kuruluna bağlı olarak çalışmaktadır. Vergi daireleri Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı olduklarından, Vergi müfettişlerinin vergi dairesiyle doğrudan bir ilgisi bulunmamaktadır.

Vergi müfettişleri dışında ilin en büyük mal memuru (vergi dairesi başkanı veya defterdar) ve vergi dairesi müdürleri de vergi incelemesine yetkilidir.

Vergi incelemesine tabi olanlar

Vergi Usul Kanununun 137. maddesine göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemelerine tabidirler. Aynı kanunun 172. maddesinde defter tutmak zorunda olanlar şöyle sıralanmıştır: 

  1. Ticaret ve sanat erbabı
  2. Ticaret şirketleri
  3. İktisadi kamu müesseseleri
  4. Dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler
  5. Serbest meslek erbabı
  6. Çiftçiler

Ayrıca kanunun 254. maddesine göre defter tutmak mecburiyetinde olmayanların, kanunun 232, 234 ve 235’inci maddeleri uyarınca almaya mecbur oldukları fatura vb. belgeleri düzenlenme tarihlerini takip eden takvim yılından başlayarak beş yıl süre ile muhafaza etmeye mecburdurlar. Bu nedenle vergi incelemesine tabidirler.

Neden seçilirsiniz?

Vergi incelemesi, rastgele seçilen mükellefler üzerinde de gerçekleştirilse de genellikle belirli sebeplerle inceleme yapılmaktadır. Bu sebepleri bir kısmını şöyle sıralayabiliriz:

  • Risk analizi neticesinde riskli değerlendirilme.
  • Diğer mükellefler nezdinde yürütülen denetimlerde yapılan tespitler.
  • Sektörel denetimler.
  • Sektör ortalamalarından yüksek giderler ve düşük karlılık oranları.
  • Sürekli zarar beyan edilmesi.
  • Sürekli devreden KDV beyan edilmesi.
  • Vergi iadesi talep edilmesi halinde bazı durumlarda incelemenin zorunlu olması.
  • Ticari organizasyon olmaksızın yüksek hasılat elde edilmesi.
  • Karşıt inceleme: başka kişi ve kurumlarla ilgili olarak yürütülen incelemelerde, bunlarla işlem yapanların hesaplarının söz konusu işlemlerle sınırlı olarak incelenmesi.
  • Kamu kurum ve kuruluşlarından gelen talepler.
  • Sahte belge kullanma incelemeleri.
  • Şirketin tasfiyeye girmesi: aktif büyüklüğü belirli hadlerin altında kalan şirketler tasfiye incelemesine tabi tutulmaz.

Vergi incelemesi nasıl yapılır?

Vergi incelemesi, öncelikle defter ve faaliyetle ilgili belgeler üzerinde yapılır. Bunun yanı sıra harici veriler, diğer kişi ve kurumlardan alınan bilgi ve belgelerden yararlanılır. İhtiyaç duyulması halinde fiili envanter yapılmaktadır. Öte yandan vergi kaçırıldığına yönelik ciddi emareler varsa mahkeme kararıyla arama yapılabilmektedir.

Vergi incelemesi sonucunda ne olur?

Vergi incelemesi sonucunda, vergi inceleme elemanı tarafından vergi incelemesi raporu düzenlenmektedir. Söz konusu mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmektedir. Vergi dairesi ise rapora istinaden ihbarname düzenleyerek mükellefe tebliğ etmektedir. Eğer yürütülen incelemede mükelleflerin hesaplarında herhangi bir eksiklik tespit edilirse vergi ve vergi cezası talep edilebilmektedir. Bunun yanı sıra vergi kaçakçılığı suçunun işlendiği kanaatine varılırsa ayrıca rapor düzenlenerek savcılığa suç duyurusunda bulunulmaktadır.

İnceleme neticesinde vergi ziyaına sebebiyet verilmesi nedeniyle vergi farkı tespit edilirse, genellikle tespit edilen fark kadar (bir kat) vergi ziyaı cezası talep edilmektedir. Ancak vergi ziyaına, vergi kaçakçılığı nedeniyle sebep olunmuşsa vergi ziyaı cezası üç kat uygulanmaktadır. Bunların dışında usulsüzlük cezaları da uygulanabilmektedir.

İnceleme neticesinde olası vergi ve cezalara karşı mükellefler bir takım haklara sahiplerdir. Bunları uzlaşma, indirim talebi ve vergi mahkemesinde dava açma olarak sıralayabiliriz.

Uzlaşma: Uzlaşma yolu mükellef ile idare arasında ihtilafların çözümü için getirilmiş bir müessesedir. Tarhiyat öncesi uzlaşma ve tarhiyat sonrası uzlaşma olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Vergi incelemesi sürecindeki uzlaşma, tarhiyat öncesi uzlaşmadır. Düzenlenen raporlar vergi dairesine intikal etmeden uzlaşma konu edilmektedir. Uzlaşma talep edilmesi halinde genellikle vergi aslında cüzi miktarda indirim yapılmakta, vergi cezaları ise büyük oranda silinmektedir. Özel usulsüzlük cezaları yalnızca tarhiyat öncesinde uzlaşmaya konu edilebildiği için bu hususun dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca mükellef idare ile uzlaşması halinde dava açma hakkını kaybetmiş olmaktadır.

Cezalarda İndirim: İndirim, vergi cezalarına 1/3 ve 1/2 oranlarında uygulanmaktadır. Vergi dairesince düzenlenen ihbarnamelerin mükellefe tebliğini takip eden 30 gün içinde talep edilmesi gerekmektedir.

Dava: Mükellefler vergi inceleme raporlarına istinaden vergi dairesi tarafından gönderilen ihbarnameye dava açabilirler. Evrakın tebliğini takip eden 30 gün içinde vergi mahkemesine dava açılması mümkün bulunmaktadır.

Vergi incelemesinde süre

Vergi incelemesi tam inceleme ve sınırlı inceleme olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Tam incelemeler bir yılda, sınırlı incelemeler ise altı ayda tamamlanmalıdır. Ancak incelemenin süresinde tamamlanamaması halinde inceleme elemanının talebi üzere idare altı ay ek süre verilebilmektedir.

Vergi incelemesinde zaman aşımı

Verginin ait olduğu dönemi takip eden beş yıl içinde tarh ve tebliğ edilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla vergi incelemesi de bu süre zarfında gerçekleştirilebilir. Takdir komisyonuna sevk halinde en fazla bir yıl olmak üzere zaman aşımı süresi durabilmektedir.

 

Not: Vergi ile ilgili vergiblog.com isimli siteye göz atabilirsiniz: Vergi

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

2013 vergi rekortmenleri

2013 Vergi Rekortmenleri

2013 vergi rekortmenleri GİB tarafından açıklanan verilere dayanmaktadır. Türkiye genelinde gelir vergisi rekortmenleri aşağıda yer …

2014 vergi rekortmenleri

2014 Vergi Rekortmenleri

2014 vergi rekortmenleri GİB tarafından açıklanmıştır. Türkiye geneli gelir vergisi rekortmenleri aşağıdaki listede yer almaktadır. …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir