ÖNE ÇIKANLAR
Home » İlginç Bilgiler » Yapay Diller

Yapay Diller

Tarihte doğal olarak oluşmamış; bizzat insanlar tarafından yaratılmış yapay diller olduğunu biliyor muydunuz? Peki ya ilk yapay dilin Türkler tarafından oluşturulduğunu? Niçin dil geliştirildiğinin cevabıysa açık: iletişimi kolaylaştırmak, sanatsal yaratıcılık, dil bilimi deneyleri ve şifreli konuşmak. Bu amaçlardan uluslararası iletişimi kolaylaştırılmak için 1890’larda geliştirilmiş Esperanto isimli dil, günümüzde yaklaşık bir milyon kişi tarafından konuşulabilmektedir.

Yapay dillerYapay dilleri, iki temel kategori altında incelemek mümkündür: birincil yapay diller(a priori) ve türetilmiş yapay diller(a posteriori). Türetilmiş yapay dillerin, kelime dağarcığı başka bir dilden alınmışken, birincil yapay dillerin ki tamamen  özgündür.

Dünyanın İlk Yapay Dili: Bâleybelen

Dünyanın ilk yapay dili olarak kabul edilen Bâleybelen, 15. yüzyılda yaşamış Muhyi-i Gülşeni isimli bir Türk tarafından geliştirilmiştir. Niçin geliştirildiği tam olarak belirlenememişse de, olasılıklar arasında sırları gizli tutabilmek, Osmanlı’da dil birliğini sağlamak, mistik ve dini amaçlara hizmet etmek sıralanabilir. Yapı olarak türetilmiş yapay diller sınıfına girmekte olan Bâleybelen, Türkçe, Arapça ve Farsça kelime dağarcığından oluşmakta ve Türkçe gibi bitişik yazılmaktadır. Modern çağ öncesinde, Avrupa dışında geliştirilen tek ciddi yapay dil olduğu söylenilebilir.

En Çok Konuşulan Yapay Dil: Esperanto

L. L. Zamenhof tarafından geliştirilen Esperanto, dünyada en çok konuşulan yapay dillerden olmuştur. Öğrenmesi oldukça kolay olan dilin geliştirilmesindeki amaç iletişimi kolaylaştırmak ve uluslararası arenada insanların birbirinin tanımasını sağlamak olmuştur. Ailelerinden ana dil olarak Esperantoyu öğrenen küçük bir kesimin yanı sıra toplamda bir milyondan fazla insanın akıcı olarak bu dili konuştuğu tahmin edilmektedir. Esperantonun  en önemli işlevlerinden biri de, diğer diller hakkında genel bir bilgi edinilmesini sağlaması ve başka diller öğrenilmesini kolaylaştırmasıdır. Gramer bakımdan özgün olan Esperanto, sözcük dağarcığını başka dillerden sağlamakta olan bir türetilmiş yapay dildir. 1965’te tamamen Esperanto dilinde olan, “Incubus ” isimli film çekilmiştir.

Sanat Dünyasında Geliştirilen Yapay Diller

Genellikle romanlarda karşımıza çıkan “sanatsal diller”in çoğunlukla estetik kaygılarla geliştirildiğini söyleyebiliriz. Diğer yapay dillerin aksine, gerçeğe daha yakın olarak; düzensiz ve karmaşıklardır. J. R. R. Tolkien’in eserlerinde yer alan hayali kıta “Orta Dünya” için yarattığı diller: Quenya ve Sindarin “sanatsal yapay dillere” verilebilecek popüler örneklerdendir. Marc Okrand’ın “Star Trek” evreni için yarattığı Klingon dili de diğer bir önemli örnektir.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir