ÖNE ÇIKANLAR
Home » Enerji » Yenilenebilir enerji kaynakları

Yenilenebilir enerji kaynakları

Tanım olarak yenilenebilir enerji, “doğal yollarla makul ölçülerde kendini yenileyebilen bir enerji türü”dür (Chiras, 2006). Küresel enerji talebinin ve dünya nüfusunun giderek artmasından dolayı bir süre sonra fosil yakıtların ihtiyacı karşılamada yetersiz kalacağı uluslararası projeksiyonlarda ortaya konulmaktadır. Dünya enerji ihtiyacının önemli bir kısmını karşılayan fosil yakıtların yüksek kullanım oranına rağmen rezervlerinin sınırlı olması ve çevreye olumsuz etkilerinin bulunması bu yakıtları daha fazla tartışılır hale getirmiştir. Dolayısıyla daha güvenilir olan, çevre ve canlı yaşamını olumsuz etkilemeyen yenilenebilir enerji kaynakları enerjide dışa bağımlılığı azaltma ve enerji arzı güvenliğinin sağlanması amacıyla önemli bir alternatif olarak gündeme gelmeye başlamıştır. Ediger şu an içinde bulunulan dönemi enerji geçiş çağı olarak nitelendirir ve fosil yakıtlardan temiz enerji kaynaklarına yönelmeyi ifade etmek için “karbon çağı”ndan “hidrojen çağı”na geçiş dönemi olarak vurgulamaktadır (Ediger, 2011).

Yenilenemez Enerji  Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları
Kömür Hidrolik
Petrol Biokütle
Doğal gaz Rüzgâr enerjisi
Asfaltit Güneş enerjisi
Bitümlü şeyl Jeotermal enerji
Toryum ve uranyum Deniz dalga enerjisi
Enerji, iş yapabilme kapasitesi veya başka bir deyişle herhangi bir sistem içinde oluşan iş olarak tanımlanmaktadır. Detaylı bilgi için enerji nedir başlıklı yazımıza göz atabilirsiniz.

IEA’ya göre 2012 yılında yenilenebilir enerji kaynakları tüketimi yaklaşık 1.802 mtep olarak gerçekleşmiştir. Alternatif enerji olarak da adlandırılan yenilenebilir enerji tüketiminin 2012-2040 yılları arasında senelik ortalama %3 oranında artış göstereceği beklenmektedir. IEA’ya göre yenilenebilir kaynakların başta elektrik sektöründe ve bu kaynakların kullanımını destekleyen ülkelerde olmak üzere küresel enerji ölçeğindeki rolü artmaya devam etmektedir. 2013 yılında dünyada üretilen elektrikte yenilenebilir kaynakların payı %22’dir. Yenilenebilir kaynaklarla üretilen elektrik doğal gazdan elde edilen elektrik seviyesine neredeyse ulaşmak üzeredir ve nükleer enerjiden elde edilen seviyeden 2 kat fazladır. Yenilenebilir kaynaklar ısı üretiminde %10 oranında, yol taşımacılığında ise %3 oranında kullanılmaktadır (IEA, 2014).

Çeşitli yenilenebilir enerji teknolojileri son yıllarda oldukça hızlı gelişmeler kaydetmiştir. 2014 yılı itibarıyla yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımlar 270 milyar $’a ulaşmıştır (IEA, 2014). Bunun yanında yenilenebilir enerji sektörü yaklaşık 6,5 milyon çalışan istihdam etmektedir (IRENA (International Renewable Energy Agency), 2014).

Ayrıca bu kaynakların enerji arzındaki payı neredeyse tüm bölgelerde artmaktadır. En önemli kazanımlar modern yenilenebilir enerji kaynaklarıyla ilgili politikaların oldukça kuvvetli olduğu Avrupa’da ve geniş rüzgâr, güneş ile biyoenerji kaynaklarına sahip Kuzey Amerika’da gerçekleşmektedir. OECD dışı ülkeler arasında ise Çin özellikle rüzgâr enerjisi kaynaklı olarak dikkate değer gelişme kaydetmiştir (IEA, 2014).

Şekil 1.14 Yenilenebilir enerji kaynakları kurulu gücü – GW (REN21, 2015)

 

Yenilenebilir enerji kaynakları

21. Yüzyıl İçin Yenilenebilir Enerji Politikaları Ağı’nın (REN21) Yenilenebilir Enerji Global Durum Raporu’na göre, dünyada yenilenebilir enerji kurulu kapasitesi toplamda 2014 yılı sonunda 1712 GW olarak gerçekleşmiştir. En fazla kullanılan yenilenebilir kaynaklar Şekil 1.14’ten de anlaşılacağı üzere hidrolik güç ve rüzgârdır. Hidrolik enerjinin yenilenebilir kurulu gücündeki payı %61,6, rüzgâr enerjisinin payı %21,6 ve güneş enerjisinin payı %10,6’dır. Yenilenebilir enerjiden elde edilen güç açısından dünyada ilk 7 sırada yer alan ülkeler ise sırasıyla Çin(153 GW), ABD(105 GW), Almanya(86 GW), İtalya(32 GW), İspanya(32 GW), Japonya(31 GW) ve Hindistan(31 GW) yer almaktadır (REN21 , 2015). Aşağıda yenilenebilir enerji üretiminde önde gelen ülkeler kaynak bazında ele alınacaktır.

Küresel hidrolik güç kurulu kapasitesi 2014’e gelindiğinde 1.055 GW’a ulaşmıştır. Kapasite yönünden ilk sırada gelen ülkelere bakıldığında Çin %27’lik payla ilk sırada yer almaktadır. Çin’i sırasıyla Brezilya (%8,5), ABD (7,5), Kanada (7,3), Rusya (4,5) ve Hindistan (4,3) izlemektedir (REN21 , 2015).

Kurulu rüzgâr enerjisi gücü 2004 yılında 48 GW iken 2014 yılına gelindiğinde 370 GW’ye ulaşmıştır (REN21 , 2015). Rüzgâr enerjisi kurulu gücü yıllık ortalama %25’lik bir artış göstermiştir ve bu artışın toplam küresel kurulu kapasitede artışındaki oranı %13’e denk gelmektedir (IEA, 2014). Dolayısıyla rüzgâr enerjisinin kat ettiği gelişme son derece dikkate değerdir.

Tablo 1.15 2014 yılı itibarıyla rüzgâr enerjisi kapasitesi ilk 10 ülke

Ülkelerin rüzgar enerjisi kapasitesi

Küresel Rüzgâr Enerjisi Konseyi (GWEC)’nin 2014 verilerine göre kurulu güç bakımından önde gelen ülkeler arasında ilk sırada Çin bulunmaktadır. Çin’i ABD, Almanya, İspanya ve Hindistan takip eder (GWEC, 2015). Son yıllarda rüzgâr enerjisi alanına en büyük katkı ise AB ülkeleri, Çin, ABD ve Hindistan’dan gelmiştir. (IEA, 2014).

Güneş enerjisi kurulu güç kapasitesi 2004 yılında 4,1 GW iken 2014 yılına gelindiğinde yaklaşık 45 kat artarak 181,4 GW’a ulaşmıştır. Güneş panelleri kurulumu özellikle 2009’dan sonra oldukça fazla artmıştır. Bu artışta teşvik politikaları ve fotovoltaik teknolojisinde gözlenen fiyat düşüşleri önemli bir etken olmuştur (IEA, 2014). Güneş enerjisinde önde gelen ülkeler başta Almanya olmak üzere Çin, Japonya, İtalya ve ABD’dir. Almanya’nın coğrafi konumu ve iklim özellikleri güneş için diğer birçok Avrupa ülkesinden elverişsiz olsa da verilen teşvikler ve destek politikalarıyla güneş ve rüzgâr enerjisinden elde ettiği elektrik üretimini oldukça arttırmıştır (IEA, 2014).

Biokütle enerjisinin 1970’lerden bugüne değişmeyen bir şekilde dünya enerji arzında %10’luk bir yer işgal ettiği görülmektedir. 2014 yılında biokütle kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulu gücü 93 GW’a ulaşmıştır. Ülkeler bazında incelenirse en fazla kurulu güce sahip 5 ülke sıralamasının ABD (12 GW), Çin (10 GW), Almanya (6,9 GW), Brezilya (6,3 GW) ve Avusturya (4,3 GW) şeklinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılmaktadır. 2012-2017 yılları arasında küresel biokütle kurulu gücünün 119 GW’a ulaşması beklenmektedir. 2020 itibarıyla 30 GW biokütle kurulu güç hedefleyen ve yenilenebilir enerji sektöründe sabit alım garantisi, vergi muafiyeti ve sübvansiyonlar ile yatırımı destekleyen Çin’in 2017 yılında biokütle kaynaklı elektrik üretiminde lider ülke olması öngörülmektedir (Deloitte, 2014).

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Yapılan Yatırımlar

Şekil 1.15 2004-2014 yılları arası küresel yenilenebilir enerji yatırımları (REN21, 2015)

Yenilenebilir enerji yatırımları

2004 yılında 45 milyar $ olan yatırımlar %500 artarak 2014 yılında 270 milyar $’a ulaşmıştır. Ayrıca gelişmiş ülkelerin bu alandaki yatırımları on yıl önce GOÜ yatırımlarının 4 katı iken 2014 yılında gelişmiş ülkelerin ve GOÜ’lerin yatırım miktarları neredeyse eşit duruma gelmiştir. Dolayısıyla GOÜ’ler de yenilenebilir alanında oldukça fazla söz sahibidir. Yenilenebilir Enerji Global Durum raporuna göre, enerji üretiminde en fazla gelişme kaydedilen iki alan rüzgâr ve güneş enerjisi olmuştur. Yalnızca 2014 yılında bu iki teknolojinin yapılandırılması için 250 milyar $ yatırım yapılmıştır (REN21 , 2015).

Kaynakça

  • Chiras, D. (2006). The Homeowner’s Guide to Renewable Energy. Kanada: New Society Publishers.
  • Deloitte. (2014). Biyokütlenin Altın Çağı. Deloitte Websitesi. 30 Ekim 2015. http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/energy-resources/Biyok%C3%BCtlenin%20alt%C4%B1n%20%C3%A7a%C4%9F%C4%B1Sonnn.pdf.
  • Ediger, V. Ş. (2011). Enerjide Yeni Dünya Düzeni ve Türkiye. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Forumu (TÜBA).
  • Global Wind Energy Council (GWEC). (2015). Global Wind 2014 Report. 30 Ekim 2015. GWEC Publications. http://www.gwec.net/wp-content/uploads/2015/03/GWEC_Global_Wind_2014_Report_LR.pdf
  • International Energy Agency (IEA). (2014). World Energy Outlook 2014. Paris: IEA.
  • International Renewable Energy Agency (IRENA). (2014). Renewable Energy and Jobs-Annual Review 2014. Abu Dabi: IRENA.
  • REN21 . (2015). Renewables 2015 Global Status Report. Paris:REN21.

 

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Share on LinkedIn

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Nükleer enerji kapasitesi ve elektrik üretimindeki payı

Nükleer Enerji

Nükleer enerji son 50 yılda küresel enerji konjonktüründe yükselişe geçen yenilenemez enerji kaynağıdır. Nükleer enerji, …

Dünya doğal gaz üretimi

Doğal Gaz

Doğal gaz, yenilenebilir enerji kaynağıdır. Küresel enerji arzının önemli bir unsuru olan doğal gaz geniş rezervlerin …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir