Türkiye’deki Yasaklı Siteler

Yasaklı Siteler

İnternet yaygınlaştığından beri getirilen erişim engellenmeleri, yasaklı siteler konusunun gündemdeki yerini korumuştur. Özellikle geçmiş yıllarda Youtube, WordPress, Blogger gibi Web 2.0 uygulamalarına getirilen engeller internet kullanımını oldukça olumsuz etkilemekteydi. Günümüzde ise farklı türlerde içerik barındıran internet sitelerinde yalnızca sakıncalı (veya sakıncalı olduğu düşünülen) içeriğin bulunduğu sayfayla sınırlı erişim engeli uygulanmaktadır.

Elbette yasaklı siteler konusu internet özgürlükleri ve ifade özgürlüğü konularıyla doğrudan bağlantılı olduğundan sıklıkla tartışma yaratmaktadır. Son günlerde sosyal medyaya getirilen erişim engelleri ile erişim hızının düşürülmesi önemli gündem maddelerinden. Toplumun galeyana gelebileceği olaylar cereyan ettiğinde erişime müdahale edilmektedir. Olaylar netlik kazanmamışken sosyal medyada yapılan bilgi tahrifatı bir yandan devlet otoritesini müdahaleye iterken, doğru bilgi paylaşımda yaşanan aksaklıklar ise eleştirileri doğuruyor. Geçtiğimiz günlerde Vikipedi’deki cinsel organlarla ilgili bazı sayfalara erişim engeli getirilmesi tartışma yaratmış; Vikipedi olaya tepki göstermiştir. WordPress bloglarında yaşanan bir başka ilginç soruna yazımızın devamın yer verilmiştir.

Yasaklı SitelerBu sayfamızda Türkiye’de bir zamanlar yasaklı olan veya halen yasaklı durumda bulunan önemli internet sitelerinden örneklere ulaşabilirsiniz. Biraz da nostalji yapalım ve ilginç örneklere yer verelim istedik. Son olarak Özgürlük Evi (ing. Freedom House)  isimli araştırma merkezinin “İnternet özgürlükleri” isimli çalışmasına göre Türkiye’de internet özgürlükleri alanında “Kısmen özgür” kabul edildiğini belirtmiş olalım. 2015 yılı raporuna göre Türkiye’de internetin kısıtlanma endeksi 100 üzerinden 58 olarak değerlendirilmiş.

Siteler Neden Yasaklanıyor?

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan;
    1. İntihara yönlendirme (madde 84),
    2. Çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra),
    3. Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma (madde 190),
    4. Sağlık için tehlikeli madde temini (madde 194),
    5. Müstehcenlik (madde 226),
    6. Fuhuş (madde 227),
    7. Kumar oynanması için yer ve imkân sağlama (madde 228) suçları
  2. 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçlar
  3. Kişilik haklarının ihlali
  4. Özel hayatının gizliliğinin ihlali
  5. 1262 sayılı Kanun’un 18. maddesi gibi özel hükümler

TİB, Başbakanlık ve/veya Bakanlık talebi üzerine içerik çıkarılması ya da erişim engellenmesi kararı 4 saat içinde uygulanmak zorunda. Aksi takdirde siteye erişim tamamen kapatılıyor.

Yasaklı Siteler

  • Imgur Halen Engelli: Imgur, görsellerinizi yükleyip diğer kişilerle paylaşmanıza imkan veren bir web sitesidir. Alexa verilerine göre Imgur dünya çapında en çok ziyaret edilen 50 internet sitesi arasında.1262 sayılı Kanunda yer alan düzenlenmeye göre gerekli şartları taşımayan sağlık ürünlerinin tanıtımının veya satışının internetten yapılması halinde erişim engeli getirilebiliyor. 2015 yılında bu sebeple erişim engeli getirilenen Imgur 2018 yılı itibariyle halen yasaklı siteler arasında. Yalnızca ilgili görsellerin yer aldığı sayfalara erişim engeli getirilmesi mümkün iken devasa bir platformun tamamına erişim engeli getirilmesi düşündürücü.
  • Vikipedi: Vikipedi’ye erişim 29.04.2017 tarihinde engellendi. Erişim engeline ilişkin mahkeme kararında gerekçe olarak Türkiye’yi Suriye’deki iç savaşı desteklemekle suçlayan iki içerik gösterildi. Söz konusu içeriklerin kaldırılması halinde erişim engelinin kaldırılacağına hükmedildi. Söz konusu içeriklerin İngilizce Vikipedi’de yer alan şu içerikler olduğu ifade ediliyor: “Foreign involvement in the Syrian Civil War“, “State sponsored terrorism“. Daha önceleri Vikipedi’ye içerik bazında erişim engeli getirilmişken bu kez Vikipedi tamamıyla engellendi. (Kaynak)Vikipedi’de yer alan “vajina”, “insan penisi”, “testis torbası” ve “kadın üreme organları” gibi maddelere 2014’te erişim engeli getirildi. Vikipedi tamamıyla yasaklı siteler arasına girmese de sayfalara engel getirildi. Erişim sağlayıcıları arasında yalnızca TTNET tarafından engelleme uygulanması, çeşitli basın organlarına “TTNET Vikipedi’deki Bazı Maddelere Erişimi Engelledi” şeklinde yansımıştır. TTNET bu haberlere karşın erişim engelleme yetkisi olmadığını ve TİB kararının uygulamaya konulduğunu savunmuştur. Ancak TİB’in sitesinde böyle bir karar bulunmadığı ileri sürülmesi tartışmalara neden olmuştur.
  • Popüler Dizi Siteleri: 2017’ye bir gün kala Dizibox, Dizipub, Dizimag ve Dizilab gibi popüler dizi sitelerine erişim engellendi. Erişim engeli kararı ile ilgili olarak Netflix’in yabancı dizilerin Türkiye yayın hakkını satın almasının etkili olduğu ileri sürüldü. (Kaynak)
  • FETÖ/PDY Siteleri: FETÖ ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle 2016 yılında pek çok siteye erişim engellendi. Bunlar arasında Rota Haber, Herkul gibi siteler yer aldı.
  • Facebook, Twitter, Youtube: Türkiye’de yaygın olarak kullanılan Facebook, Twitter ve Youtube gibi global sitelere pek çok kez yasaklama kararı getirilmiştir. Özellikle Youtube’ye 2008-2010 yılları arasında uygulanan 2 yıllık erişim engeli Türk internet kullanıcılarının “yasaklı sitelere giriş” kavramıyla tanışmasına neden olduğu gibi alternatif video paylaşım ve izleme platformlarının hatırı sayılır kitlelere ulaşmasına imkan verdi. Son yıllarda meydana gelen Atatürk Havalimanı saldırısı, Suruç saldırısı, ses kayıtlarının yayınlanması vb. birçok gerekçe ile bu sitelere erişim engeli uygulanmıştır. Öte yandan Facebook ve Twitter’ın Türkiye’de ofis açması ve elde ettiği kazanç üzerinden vergi ödemesi için pek çok girişimde bulunulduysa da henüz sonuç alınamamıştır. Bu durum ilişkilerin gerilmesine neden olmaktadır.
    Wordpress Engellendi -
    WordPress’in Engellenmesi – Fotoğraf: Dailydot
  • WordPress: 2014 yılında bir WordPress blogunda yer alan yazı için dava açılmış ve mahkeme kararında yazının yer aldığı sayfaya erişim engellenmiştir. Buraya kadar her şey normal. Ancak mahkeme kararında ilgili sayfanın tek başına erişime engellenmesinin teknik olarak mümkün olmaması halinde “wordpress.com” alan adının tamamen engellenmesi hükmü verilir. Erişim sağlayıcıları böylece bütün WordPress’e erişimi engellemiş olur. Daha öncelerinde Adnan Oktar’ın açtığı dava sonucu WordPress’e erişim engellenmiştir.
  • Bit.ly: Bit.ly son yıllarda yaygınlaşan link kısaltma uygulamalarından. 2015 yılında Bitly’e kısa süreli yasaklı siteler arasına girmiştir. TİB erişim engelinin teknik bir sorundan kaynaklandığı açıklamışsa da bazıları bit.ly’nin yönlendiği sayfanın değil de kendisinin engellenmesi hatasının bu sonucu doğurduğunu ileri sürmüştür.
  • Ekşisözlük: 2000’li yıllarda Ekşi Sözlük ile Adnan Oktar arasındaki sorunlar efsaneye dönüşmüştür. Mahkeme kararıyla sözlük tamamıyla erişime engellenmiş; sonrasında içeriğin kaldırılmasıyla yasaklama kararı kaldırılmıştır. Takip eden yıllarda pek çok kez Ekşi sözlük engellenmişse de engelleme kararları sayfa bazında uygulanmıştır.
  • Blogspot: Ekşi Sözlük-Adnan Oktar ikilisinin alternatifi Blogspot-Digitürk pek alâ olabilir. Blogspot ücretsiz olarak blog açılabilen bir Google servisi. Lig TV yayınlarının korsan olarak Blogspot blogları üzerinden yayınlanması hukuki sorunlara neden olmuştur. En nihayetinde Digitürk çözümü maç yayınlarında her kullanıcının ekranına farklı kod koymakla bulmuştur.
  • Fizy: Fizy, online müzik dinleme imkanı veren basit arayüzlü ve Türk yapımı bir sitedir. Dünya çapında geniş ziyaretçi kitlesine sahip, gelecek vaat eden bir yapım iken telif hakkı ihlali nedeniyle siteye erişim engellenmiştir. Akabinde site popülaritesini kaybetmiştir.
  • Geocities: Eski Türk internet kullanıcılarının yüzlerinde tebessüm oluşturacak sitelerden Geocities. Bir diğer efsane 8m.com gibi kullanıcılarına ücretsiz web sitesi açma şansı sunan Geocities, internet özgürlüklerinin çok daha keyif verici ve ilgi çekici olduğu o günlerde en iyi hizmetlerden biriydi.
  • Seslisozluk: Tureng isimli sözlüğün veri tabanını izinsiz kullandığı gerekçesiyle yasaklanan siteler arasında yerini almıştır. Seslisözlük ise bu iddiaları reddetmiştir. Bu olaya ticari sebeplerle verilen yasaklama kararlarına örnek teşkil etmesi açısından yer verilmiştir.
  • MySpace: Eski popülaritesini kalmayan MySpace’ye konulan mp3’ler dolayısıyla erişim engellendi. Geçmişte müzisyenler için önemli bir sosyal ağ olan MySpace’nin yasaklanması müzisyenlere özellikle amatör müzisyenleri üzmüştür.
  • El Mundo: İspanyol gazetesi El Mundo’nun web sitesinde yer alan bir video telif hakkı nedeniyle bir dönem yasaklı siteler arasına girdi.
  • Google Gruplar: Google Gruplara da bir zamanlar erişim yasaklandı.
  • Gabile ve Hadigayri gibi eş cinsel siteleri engellendi.
  • Dosya Paylaşım Siteleri: Rapidshare, Fileserve ve daha birçok dosya paylaşım sitesi yasaklanan siteler arasında. Bu gibi sitelerde genellikle film, müzik ve oyun gibi telif hakları ihlaline sebep olan paylaşımlar yapılmaktaydı. Nitekim bu konularda önlem almaları popülaritelerine kaybetmelerine neden olmuştur. Son olarak Rapidshare 2015’te kapanmıştır.
  • Siyasi İçerikli Siteler: Komunistforum, Keditör, Özgür Gündem, Atılım gibi siyasi içerikli siteler yasaklanmıştır.
  • Richard Dawkins: Yasaklı siteler içinde ünlü yazar ve evrim teorisinin savunucularından Richard Dawkins’in sitesi de bulunmaktadır. Ayrıca Ateizm Derneği’nin sitesi de Charlie Hebdo dergisi ile ilgili içerikler nedeniyle yasaklanmıştır.
  • Bahis Siteleri: Betsson, bet365, superbahis.com gibi pek çok bahis ve kumar içerikli siteye erişim engeli uygulanmaktadır.
  • Cinsel İçerikli Siteler: Redtube, Pornhub, Youporn, Xhamster, Xvideos, Streamberry ve diğer adult içerikli sitelere erişim yasaklanmıştır. TİB tarafından idari tedbir kararı uygulanan sitelere bakıldığında çoğunluğunun adult siteler olduğu anlaşılmaktadır.
  • Video Siteleri: Dailymotion, Vimeo, İzlesene, Vidivodo, Metacafe, Akıllı TV gibi video paylaşım siteleri de vakti zamanında yasaklananlardan.

Örnek Mahkeme Kararı

WordPress’e erişimin engellenmesine neden olan mahkeme kararına örnek olarak aşağıda yer verilmiştir.

Wordpress Engelleme Mahkeme Karari
Fotoğraf: @mckrees

Yararlanılan Kaynaklar

  • https://freedomhouse.org/report/freedom-net/2015/turkey
  • http://www.dailydot.com/layer8/turkey-wordpress-censorship-block/
  • http://www.cnnturk.com/haber/bilim-teknoloji/teknoloji/ttnet-ten-vikipediye-vajina-ve-penis-sansuru
  • http://www.hurriyet.com.tr/bit-lya-erisim-yanlislikla-engellendi-28764356
  • http://bianet.org/bianet/medya/94750-iki-yazidan-eksi-sozluke-erisim-engellendi
  • http://www.haber3.com/eksi-sozluk-ve-inci-sozluk-sayfalari-kapatildi-3236709h.htm
  • http://webrazzi.com/2015/02/11/rapidshare-kapaniyor/
  • https://tr.wikipedia.org/wiki/RapidShare

Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın